Hot issue

อาหารแปรรูปขั้นสูง (UPF) และความเคลื่อนไหวด้านกฎหมายในปี 2568

ธันวาคม 2568

รายละเอียด :

1. ทำความรู้จัก อาหารแปรรูปขั้นสูง (Ultra-Processed Foods: UPF)

ในรอบไม่กี่ทศวรรษที่ผ่านมา ระบบอาหารโลกได้เกิดการเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่จากการบริโภคอาหารสดและอาหารที่ปรุงอย่างง่ายไปสู่ อาหารแปรรูปขั้นสูง (Ultra-Processed Foods: UPF) ซึ่งกลายเป็นแหล่งพลังงานหลักในหลายประเทศ การขยายตัวของ UPF ไม่เพียงแต่ส่งผลกระทบต่อพฤติกรรมการกิน แต่ยังเชื่อมโยงโดยตรงกับวิกฤตการณ์ทางสาธารณสุข โดยเฉพาะการแพร่ระบาดของโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ซึ่งสร้างภาระทางเศรษฐกิจมหาศาล บทความนี้มุ่งวิเคราะห์นิยาม พลวัตทางกฎหมายระดับสากล และเสนอแนะแนวทางสำหรับผู้ประกอบการไทยในการปรับตัวเข้าสู่ยุคแห่งการปฏิรูประบบอาหารเพื่อความยั่งยืน

• ทำความเข้าใจอะไรคืออาหารแปรรูปขั้นสูง (UPF)

การจำแนกประเภทอาหารตามระบบ NOVA (NOVA classification) ซึ่งพัฒนาโดยศาสตราจารย์ Carlos Monteiro แห่งมหาวิทยาลัยเซาเปาโล ถือเป็นนิยามที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบัน โดย NOVA แบ่งอาหารออกเป็น 4 กลุ่มตามระดับและวัตถุประสงค์ของการแปรรูป ดังนี้

กลุ่มที่ 1 อาหารที่ไม่ผ่านการแปรรูปหรือแปรรูปน้อยที่สุด (Unprocessed/Minimally Processed Foods) เช่น ผลไม้สด เนื้อสัตว์สด นมสด ซึ่งผ่านกระบวนการเพียงเพื่อการถนอมอาหารเบื้องต้น เช่น การล้าง การตัดแต่ง หรือการพาสเจอร์ไรส์

กลุ่มที่ 2 เครื่องปรุงรสและส่วนผสม (Processed Culinary Ingredients) เช่น น้ำมัน เนย น้ำตาล และเกลือ ซึ่งใช้เพื่อการประกอบอาหารในครัวเรือน

กลุ่มที่ 3 อาหารแปรรูป (Processed Foods) คืออาหารกลุ่มที่ 1 ที่ผสมกับกลุ่มที่ 2 เช่น ผักกระป๋องในน้ำเกลือ ผลไม้แช่อิ่ม หรือขนมปังอบสดใหม่

กลุ่มที่ 4 อาหารแปรรูปขั้นสูง (Ultra-Processed Foods: UPF) คือ "สูตรส่วนผสมทางอุตสาหกรรม" (Industrial formulations) ที่มักประกอบด้วยวัตถุดิบตั้งแต่ 5 ชนิดขึ้นไป